داشتن دغدغه با داشتن هدف چه تفاوتی دارد؟
دغدغه چیزی است که توجه شما را به خود مشغول کرده است. هدف بیان می‌کند می‌خواهید در ارتباط با آن به چه چیزی برسید.
برای مثال:
- دغدغه: «تمام روز مشغولم، اما احساس می‌کنم کارهای مهم پیش نمی‌روند.»
- موضوع قابل بررسی: «زمان و توجه من صرف چه چیزهایی می‌شود؟»
- هدف احتمالی جلسه: «می‌خواهم مشخص کنم کدام مسئولیت را لازم است دوباره بررسی کنم و چرا.»
این مسیر یک مثال پیشنهادی است. قرار نیست هر دغدغه‌ای به همین هدف برسد. ممکن است با بررسی موقعیت متوجه شوید مسئله اصلی شما حجم کار، ابهام در مسئولیت‌ها یا دشواری در نه‌گفتن است.
برای شروع، می‌توانید همان چیزی را که اکنون می‌دانید بیان کنید، حتی اگر هنوز کامل نباشد.
روشن‌کردن هدف چه جایگاهی در کوچینگ دارد؟
در چارچوب شایستگی‌های ICF، کوچ با مراجع برای تعیین هدف‌های کلی همکاری و روشن‌کردن خواسته او از هر جلسه مشارکت می‌کند. همچنین درباره نشانه‌های موفقیت و لزوم بازبینی توافق گفت‌وگو می‌شود. بنابراین، روشن‌کردن هدف بخشی از همکاری است و لازم نیست تمام جزئیات آن پیشاپیش آماده باشد. منبع: شایستگی‌های اصلی کوچینگ ICF، بخش توافق‌ها
بااین‌حال، مبهم‌بودن موضوع در شروع نباید به گفت‌وگویی بدون جهت تبدیل شود. لازم است بررسی کنید این جلسه قرار است در روشن‌شدن چه چیزی به شما کمک کند.
برای مثال، «می‌خواهم بدانم کدام‌یک از سه دغدغه‌ام اکنون اولویت دارد» می‌تواند یک هدف اولیه برای گفت‌وگو باشد.
سه سطح را از هم جدا کنیم
برای فهم بهتر مسیر، می‌توان دغدغه اولیه، هدف کلی همکاری و هدف یک جلسه را جداگانه دید:
| سطح | پرسش راهنما | مثال |
|---|---|---|
| دغدغه اولیه | چه چیزی ذهن مرا درگیر کرده است؟ | «همه تصمیم‌های تیم به من وابسته است.» |
| هدف کلی همکاری | دوست دارم چه تغییری را دنبال کنم؟ | «می‌خواهم شیوه واگذاری مسئولیت را در کارم تغییر دهم.» |
| هدف یک جلسه | امروز چه چیزی را بررسی کنیم؟ | «می‌خواهم بفهمم چرا تصمیم‌های واگذارشده را دوباره پس می‌گیرم.» |
این جدول یک الگوی توضیحی است. هدف‌های شما ممکن است هنگام بررسی شرایط، دقیق‌تر شوند یا تغییر کنند.
اگر ندانم چه می‌خواهم، از کجا شروع کنم؟
۱. یک موقعیت مشخص را توصیف کنید
به‌جای تلاش برای توضیح تمام زندگی کاری، یک اتفاق اخیر را انتخاب کنید.
مثلاً به‌جای «از کارم راضی نیستم» بنویسید:
در دو هفته گذشته، چند بار کارهای خودم را کنار گذاشته‌ام تا مسئولیت دیگران را انجام دهم و بعد از این تصمیم ناراضی بوده‌ام.
اکنون موقعیتی مشخص برای بررسی دارید: چه اتفاقی افتاده، چه انتخابی کرده‌اید و چه چیزی برایتان مسئله شده است.
۲. بگویید چرا اکنون اهمیت دارد
از خود بپرسید:
اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، چه چیزی برای من دشوار خواهد شد؟
ممکن است موضوع به کیفیت کار، رابطه با همکاران، زمان استراحت یا تصمیمی معوق مربوط باشد. پاسخ شما کمک می‌کند دلیل اهمیت دغدغه را بیان کنید.
۳. مشخص کنید چه چیزی را می‌خواهید بهتر بفهمید
لازم نیست فوراً راه‌حل تعیین کنید. می‌توانید با یک پرسش شروع کنید:
- چرا در این موقعیت دوباره همان انتخاب را انجام می‌دهم؟
- میان این اولویت‌ها، چه چیزی برای من مهم‌تر است؟
- پیش از تصمیم‌گرفتن، چه چیزی باید روشن شود؟
- کدام بخش مسئله در اختیار من است؟
این پرسش‌ها نقطه شروع‌اند؛ ممکن است در گفت‌وگو تغییر کنند.
مثال فرضی: «می‌خواهم کسب‌وکارم رشد کند، اما نمی‌دانم از کجا»
صاحب یک کسب‌وکار با این دغدغه وارد گفت‌وگو می‌شود:
می‌خواهم کسب‌وکارم رشد کند، اما بین افزایش فروش، استخدام نیرو و راه‌اندازی خدمت جدید مانده‌ام.
واژه «رشد» هنوز برای او معنای دقیقی ندارد. آیا منظورش درآمد بیشتر است؟ سود بیشتر؟ کاهش وابستگی کسب‌وکار به حضور خودش؟ یا ورود به بازاری تازه؟
در یک مسیر احتمالی، هدف جلسه می‌تواند این باشد:
می‌خواهم روشن کنم در شرایط فعلی، رشد برای من چه معنایی دارد و بر چه اساسی باید اولویت انتخاب کنم.
در پایان چنین گفت‌وگویی، ممکن است فرد معیارهای اولیه خود را مشخص کند و بداند برای مقایسه گزینه‌ها به چه اطلاعاتی نیاز دارد.
این نتیجه با داشتن برنامه کامل توسعه کسب‌وکار متفاوت است. برای تحلیل تخصصی گزینه‌ها نیز ممکن است به داده یا مشاوره مرتبط نیاز باشد.
آیا کوچ هدف را برای من تعیین می‌کند؟
در کوچینگ، هدف قرار است با مشارکت شما روشن شود. کوچ می‌تواند درباره معنای خواسته‌ها، اهمیت آن‌ها و تناسبشان با شرایط شما پرسش کند؛ انتخاب جهت همکاری باید با خواسته شما هماهنگ باشد. منبع: معیارهای ارزیابی کوچینگ ICF
اگر هدفی پیشنهاد شد که با نیاز شما ارتباط ندارد، می‌توانید این موضوع را مطرح کنید:
این هدف هنوز برای من روشن نیست. می‌خواهم بیشتر بررسی کنیم که آیا واقعاً خواسته خودم است.
در کوچینگ سازمانی نیز لازم است انتظارات سازمان و فرد روشن شوند و درباره جهت همکاری توافق صورت بگیرد.
آیا هدف باید از ابتدا عددی باشد؟
برای شروع، لازم نیست هر هدفی را فوراً به یک عدد تبدیل کنید. درعین‌حال، مفید است بتوانید توضیح دهید از کجا متوجه پیشرفت می‌شوید.
برای هدفی مانند «روشن‌کردن اولویت‌ها»، یک نشانه پیشنهادی می‌تواند این باشد:
بتوانم اولویت فعلی خود را انتخاب کنم و دلیل انتخاب آن را توضیح دهم.
برای هدفی مانند «آمادگی برای گفت‌وگو با همکار»، نشانه می‌تواند این باشد:
بدانم چه موضوعی را می‌خواهم مطرح کنم و چه پرسش‌هایی لازم است از طرف مقابل بپرسم.
این‌ها نمونه‌اند. نشانه مناسب باید با موضوع و انتظار خود شما هماهنگ باشد.
اگر هدفم در مسیر تغییر کرد، چه؟
ممکن است با بررسی بیشتر متوجه شوید مسئله‌ای که ابتدا مطرح کرده‌اید، تمام موضوع نبوده است.
برای مثال، با عنوان «مدیریت زمان» شروع کرده‌اید، اما می‌بینید بخش مهمی از گرفتاری شما به پذیرفتن درخواست‌هایی مربوط است که با اولویت‌هایتان هماهنگ نیستند.
در چنین موقعیتی، لازم است درباره تغییر تمرکز گفت‌وگو کنید: چه چیزی روشن شده، چرا تغییر هدف لازم است و اکنون می‌خواهید روی چه موضوعی کار کنید؟
تغییر هدف باید آگاهانه و با توافق باشد تا بتوانید مسیر همکاری را همچنان مرور و ارزیابی کنید.
تمرین پیشنهادی: از دغدغه به پرسش
برای شروع، این چهار جمله را کامل کنید:
این روزها ذهنم درگیرِ … است.
آخرین بار که این موضوع را تجربه کردم، … اتفاق افتاد.
این مسئله برایم مهم است، چون … .
دوست دارم در یک گفت‌وگو روشن شود که … .
سپس نوشته خود را بخوانید و یک پرسش از آن بسازید.
برای مثال:
وقتی چند نفر هم‌زمان از من چیزی می‌خواهند، چگونه تصمیم می‌گیرم به کدام درخواست پاسخ بدهم؟
لازم نیست پرسش شما بی‌نقص باشد. همین یادداشت می‌تواند نقطه شروعی برای توضیح موضوعتان باشد.
چه زمانی ابتدا به همراهی دیگری نیاز داریم؟
ابهام درباره هدف، به‌تنهایی نشان نمی‌دهد کوچینگ مناسب یا نامناسب است. باید ماهیت نیاز را هم بررسی کرد.
اگر مسئله اصلی شما نداشتن دانش تخصصی است، مانند طراحی ساختار مالی یا بررسی یک قرارداد، احتمالاً به متخصص همان حوزه نیاز دارید. اگر می‌خواهید مهارتی مشخص یاد بگیرید، آموزش می‌تواند بخشی از مسیر باشد.
در جلسه آشنایی می‌توانید توضیح دهید چه نوع کمکی انتظار دارید و درباره تناسب کوچینگ با آن سؤال کنید.
پرسش‌های متداول
اگر چند هدف داشته باشم، چه؟
آن‌ها را یادداشت کنید. می‌توانید درباره اهمیت، ارتباط و اولویتشان گفت‌وگو کنید و برای هر جلسه تمرکز مشخصی انتخاب کنید.
اگر فقط بدانم چه چیزی را نمی‌خواهم، کافی است؟
می‌تواند نقطه شروع باشد. در ادامه لازم است بررسی کنید ترجیح می‌دهید چه چیزی جای وضعیت فعلی را بگیرد و کدام بخش آن برای شما اهمیت دارد.
آیا باید قبل از جلسه برنامه عملی آماده کنم؟
لازم نیست برنامه کامل داشته باشید. آوردن یک موقعیت مشخص، پرسش یا توضیح کوتاه از دغدغه‌تان می‌تواند برای شروع گفت‌وگو کافی باشد.
می‌توانید با همان دغدغه‌ای که دارید شروع کنید
اگر هنوز هدف روشنی ندارید، می‌توانید موضوع را همان‌طور که اکنون تجربه می‌کنید مطرح کنید.
در جلسه آشنایی رایگان ۳۰ دقیقه‌ای و آنلاین، درباره دغدغه و انتظار شما گفت‌وگو می‌کنیم و بررسی می‌کنیم آیا کوچینگ برای نیازتان مناسب است یا خیر.
